... وقايع ابن محمود ...

اخیراً دانشمند فرزانه آقای حسن تاجبخش عضو پیوسته فرهنگستان علوم و استاد ممتاز دانشگاه تهران در مقاله روشنگری که مجله «گزارش میراث» به چاپ رسیده است (ش 23 و 24 : مرداد و شهریور 1387)، بر اساس متون و منابع کهنی همچون تاریخ بلعمی و منظومه خسرو و شیرین نظامی گنجوی مبرهن فرموده‌اند که فرهاد کوهکن، آن عاشق شیرینکار نامی، فی الواقع «استاد مهندس ایرانی و پایه‌گذار صنعت شیررسانی» بوده است.

به گزارش استاد مذکور، مهندس فرهاد کوهکن که از افتخارات ایران و از چهره‌های ماندگار روزگاران کهن می‌باشد، توانسته است با طرح ریزی و ایجاد جویی سنگی با شیب تند به طول یک تا دو فرسنگ (طول آن هنوز به قطع به دست نیامده و در فرهنگستان علوم در دست بررسی است) و سرازیر شدن آن در مخزن سنگی درون قصر، صنعت جمع آوری شیر یا فن‌آوری شیررسانی را بنیان نهاده است.

مقاله مذکور چندین نکته مهم و اساسی را به ما یادآور می‌شود:

1)      ایرانیان طبق معمول، پایه‌گذار همه نوع فنآوری در جهان دیروز و امروز هستند.

2)   مهندس فرهاد کوهکن، یک فرد میهن خواه و عاشق پیشرفت مملکت و در خدمت منویات بزرگان مملکت بوده است. ایشان، به منظور ادای دین به کشور خود، از هیچ گونه فداکاری دریغ نفرموده‌اند.

3)   یکی از مزایای مطالعه و بررسی اشعار کهن فارسی، تبیین تاریخ علم این کشور گل و بلبل است. احتمالاً اگر «ویس و رامین» فخرالدین اسعد گرگانی را نیز بدهند استاد حسن تاجبخش مطالعه فرمایند، جلوه‌های دیگری از علم و فن در دنیای باستان آشکار می‌شود.

4)   شاعری که فرموده است: «بیستون را عشق کند و شهرتش فرهاد برد» یکی از دشمنان بزرگ ملت ایران و یک نصر خودفروخته فرهنگی بوده و قصد تخریب بزرگان نظام و تشویش اذهان عمومی را داشته است.

5)   بر عکس آنچه بعضی از روان شناسان می‌پندارند، عشق یک عامل محرکه بسیار مهم در پیشرفت علوم است و چنانچه مهندسان مملکت را گرفتار قضیه عشق نمایند، رسیدن به افق چشم‌انداز سند 20 ساله و ایران 1404 چندان هم به طول نمی‌انجامد و شاید در دوره دوم ریاست جمهوری دکتر احمدی نژاد محقق گردد.

6)   به احتمال بسیار مهندس فرهاد کوهکن ایرانی، پدر علم ماست بندی و لبنیات پاستوریزه هم بوده است و بر فرهنگستان علوم فرض است که حق این بزرگوار را هرچه زودتر ادا نماید.

7)   «خوانش» یکی از دستاوردهای مهم دنیای مدرن امروز است. فرق خواندن و خوانش در چنین مواقعی معلوم می‌گردد. آنکه متون ادبی را می‌خواند، احتمالاً در حد لذت ابتدایی درک متن می‌ماند. اما آنکه به مرتبه والای خوانش نائل می‌گردد، امکان بر ملا کردن امکانات نهفته هر متنی را پیدا می‌کند.

خمير دندان هم

حريف عطر دهانت نمي‫شود

                                    اي عشق!

مگر به توصيه عاقلان عمل بكني.

يكشنبه 19 آبان 87 / ساعت 7:25 / شبكه راديويي جوان / اطراقچي گوينده اخبار سياسي و اجتماعي شبكه جوان، اخبار اين شبكه را قرائت فرموده است كه ما آنها را تفسير مي‫كنيم:

نشانه‫هاي درست

گوينده: آقاي لاريجاني در واكنش به انتخاب باراك اوباما گفت: اوباما بايد نشانه‫هاي درستي به منطقه بفرستد.

..

تفسير: بعضي از نشانه‫ها‫ در فرهنگهاي مختلف، معاني گوناگوني دارد، مانند علامت شست دست كه همان بيلاخ خودمان باشد!

سيلي نقد

گوينده: ضرغامي رييس سازمان صدا و سيما گفت: اين سازمان، آماج بيشترين نقدهاست و از طرفي، سازماني است كه خواهان بيشترين نقدهاست.

..

تفسير: نقدهاي شما را نقد خريداريم!

الطاف

گوينده: اين خبر اگرچه سياسي و اجتماعي نيست، اما شنيدن آن خالي از لطف نيست: خانم نيكو خردمند هنرمند سينما و تئاتر در بخش سي‫سي‫يو بستري شد.

..

تفسير 1: معني لطف را نيز فهميديم.

تفسير 2: الطاف شما مزيد بادا !

اول گوجه را مي‫شوييم و سپس رنده مي‫كنيم. درجه سوراخهاي رنده بستگي به هضم و سليقه شما دارد. بعضي‫ها حتي گوجه را رنده نيز نمي‫كنند. تخم مرغ را در ظرف مخصوص مي‫شكنيم. عده‫اي از مردم، تخم مرغ را قبل از قاطي كردن با گوجه، بهم مي‫زنند. بعضي ديگر معتقدند كه فرايند هم زدن را هنگام پخت بايد انجام داد. علي ايّ حال، سعي كنيد پوست تخم مرغ لاي تخم مرغ شكسته نباشد كه هر خورنده‫اي را عذابي است اليم. گوجه رنده شده را در ماهيتابه تفت مي‫دهيم. آبش كه رفت، كمي روغن بدون كلسترول به متن مي‫افزاييم. البته روغن محلي يا كره چيز ديگري است. سپس، تخم مرغ را در آن مي‫ريزيم و بهم مي‫زنيم. كنتراست جالبي دارد زردي تخم مرغ و سرخي گوجه. و لذتي دارد قاطي كردن آنها. املت آماده شده را گرم تأويل ـ ببخشيد تناول ـ كنيد. املت سرد، چيزي جالبي از كار در نمي‫آيد.

®

باختين مي‫گويد: کلام یک چیز مادی نیست، بلکه امری همواره در حال تحرک است.

®

آدم بايد خيلي ساده باشد كه فكر كند املت هيچ ارجاع برون متني ندارد. درست است كه در اسم املت هيچ ارجاعي به گوجه و تخم مرغ نشده است، اما همان طور كه من مي‫دانم و شما هم ضرورتاً بايد بدان اذعان نماييد، املت يك پديده بينامتن است كه بینامتنی آن نشانگر ساخت یابی متن از کلامها و گفته‫هایی است که پیش از این وجود داشته است. اصولاً پس از آدم ابوالبشر، هیچ شئی بی نام و هیچ کلام بکار نرفته‫ای وجود ندارد. بنابراين، حرف مفت نزنيد و املت خودتان را بخوريد. والاّ فلا!

®

در تأويل املت، توجه به منطق گفتگويي تخم مرغ و گوجه ضروري است.

بهترين شعرهاي برنامه آگهي‫هاي شبكه‫هاي مختلف صدا و سيما در اولين جشنواره شعرهاي پفكي مورد تقدير قرار مي‫گيرند.

رضاعلي باباهني، دبير نخستين جشنواره شعرهاي پفكي صدا و سيما با اعلام اين خبر گفت: شعرهاي موزوني كه در شبكه‫هاي مختلف صدا و سيما به منظور تبليغ كالاهاي مورد نياز مردم يا اطلاع‫رساني در مورد خدمات شهري و اجتماعي و يا افزايش آگاهي‫هاي عمومي پخش مي‫شود، از لحاظ غناي عاطفي و ادبي در مرتبه والايي قرار دارند و هدف اين جشنواره، شناسايي و معرفي اين نوع شعرها به جامعه ادبي است.

وي ترجمه آثار منتخب جشنواره را به بيش از 20 زبان زنده دنيا، از ديگر اهداف جشنواره بر شمرد و گفت: مذاكرات لازم براي ترجمه اين آثار با مترجمين طراز اول كشور از قبيل: پگاه احمدي، نيكي كريمي، عباس كيارستمي و رضا ناصر نصير صورت گرفته است.

باباهني افزود: متأسفانه اين ژانر مورد غفلت جامعه ادبي كشور قرار گرفته و شاعران ناشناخته‫اي كه به سرودن اشعار آگهي‫هاي صدا و سيما مي‫پردازند، از جمله زحمتكش‫ترين و شريف‫ترين اقشار جامعه هستند كه در عين گمنامي، خدمات شاياني به ادبيات اين مملكت ارائه نموده‫اند.

دبير نخستين جشنواره شعرهاي پفكي گفت: اين آثار قابليت آن را دارند كه با بهترين آثار شعر امروز جهان مقايسه شوند. وي كودكان و نوجوانان كشور را از جمله مخاطبين اصلي اين شعرها دانست و گفت: كودكان به دليل فطرت پاك خود، هنوز آلوده مناسبات نابرابر اجتماعي و واقعيتهاي تلخ محافل ادبي و دچار بحران مخاطب و مرگ مؤلف نشده‫اند و بهتر از هر كسي با اين شعرها ارتباط برقرار مي‫كنند.

به گفته باباهني، داوران اين جشنواره در زمره بهترين‫هاي شعر پست مدرن امروز ايران هستند. اما به دلايل امنيتي، افشاي نام آنها را به صلاح ندانست و گفت: ما با ش. آ ، م. ف، ع. ع ، ع. م و ع. ب براي داوري اين جشنواره به توافق رسيده‫ايم و قرار است آثار راه يافته به مرحله نهايي، بدون نام گوينده مورد قضاوت قرار گيرند. همچنين يك هئيت هفت نفره از كودكان و نوجوانان كشور، شعرهاي پفكي را از ديدگاه خود بررسي و آثار منتخب را اعلام مي‫كند.

باباهني، از سازمان پاركها و فضاي سبز، سازمان بازيافت زباله، شركت ملي گاز، وزارت نيرو، كارخانجات ساخت پفك و چيپس و پف فيل، لوازم برقي خانگي، و ساير سازمانها و نهادهاي فرهنگي كشور بخاطر حمايت و رشد و اعتلاي شعرهاي پفكي در جامعه قدرداني كرد.

وي اظهار اميدواري كرد كه با برگزاري اين جشنواره و حمايت ملي از شعرهاي پفكي، مشكل بحران مخاطب كه شعر امروز ايران با آن كلنجار مي‫رود، براي هميشه به زباله‫داني تاريخ سپرده شود.

باباهني همچنين اعلام كرد: به ده نفر از شاعران برتر اين جشنواره تنديس «پفك طلايي» اهدا مي‫گردد. وي گفت: اين جشنواره سال آينده بصورت منطقه‫اي برگزار خواهد شد.

در حاشيه اين نشست، شركت چي توز به عنوان اسپانسر مالي جشنواره معرفي شد.

اخیراً که شماره اخیر ماهنامه تخصصی «شعر» را ملاحظه می‌فرمودیم (ش 61: مهر 1387)، متوجه شدیم که یکی از دلایل اقبال عمومی به شعرهای کوتاه، بی حوصلگی مخاطب امروزی است که در عصر اینترنت پر سرعت زندگی می‌کند و وقت ندارد، بغیر از سایتهای مستهجن ناگوار، شعرهای بلند را نیز بخواند. فلذا، اگر شعر کوتاه بگوییم، شاید این مخاطب فرهیخته، بتواند یک ثانیه از وقتش را صرف این شعرها کند. و علاوه بر آنکه بیشتر فرهیخته و فرزانه می‌شود، از اتلاف بیهوده اوقات گرانمایه‌اش جلوگیری می‌نماید. در همین شماره، شاعر پر حوصله، برادر بزگوار جلیل صفربیگی فرموده‌اند: «کم‌حوصلگی مخاطب امروز، در کنار گرایش مردم به قالبهای کوتاه، راه را برای احیای مجدد این قالب کهن باز کرده است» (ص 35). دوست نادیده خوش‌قلم محمد علی آبان نیز فرموده‌اند که ممکن است یکی از دلایل رواج این قالب آن باشد که در عصر سرعت و کم‌حوصلگی به‌سر می‌بریم و یا شعر کوتاه لازمه امروز است تا مخاطب در نهایت وقت‌تنگی و سرعت متأثر از آن شود» (ص 57).

..

تأملات گهربار ما را در این خصوص ـ و در هر خصوص دیگری ـ بخوانید:

1)      هر بلایی که سر شعر امروز می‌آید، زیر سر مخاطب است.

2)      مخاطبهای کم حوصله ما چپ و راست برای شعر امروز بحران درست می‌کنند.

3)   علت پدید آمدن شعرهای بلندی مثل «سرزمین هرز» تی اس الیوت و «سنگ آفتاب» اوکتاویو پاز، بی حوصلگی مخاطب در عصر سرعت و عسرت است.

4)   بی شک اگر مردم نیشابور در قرن ششم هجری حوصله بیشتری از خودشان نشان می‌دادند، خیام بجای گفتن رباعی، قصیده‌های صد بیتی می‌گفت.

5)      راه مقابله با مخاطب، گفتن شعرهایی است که هر که بخواند، گُه گیجه بگیرد.

6)      مخاطبان ما، به علی عبدالرضایی و مهرداد فلاح سخت بدهکارند.

7)      شعر پست مدرن بهترین راه دست انداختن مخاطب کم حوصله است.

8)      بحمدالله شاعران ما خیلی پر حوصله‌اند.

9)      مخاطبین خیلی از شعرها، هنوز از مادر زاده نشده‌اند.

10)   قدر شعرهای مرا مخاطبین صد سال دیگر می‌دانند.

11)   مخاطبی که کتابهای شعر مرا بخرد و بخواند، خیلی فرهیخته و با شعور و والا می‌باشد.

12)   مخاطب عزیز! به منظور خدمت به ادبیات شعر بخوانید.

13)   سفیدیهای متن، احترام به شعور مخاطب است و سیاهی‌های آن، ...؟

14)   دفترچه‌های سفید بی خط، پر از شعرهای ناگفته من است.

15)   حوصله مخاطب را کوتاهی و بلندی متن تعیین می‌کند.

16)   متن آمده است تا مخاطب به‌وجود بیاید!

17)   موجودیت متن به حضور مخاطب در آن است.

18)   غیبت مخاطب از متن، هیچ عذر موجهی ندارد و به اشد مجازات محکوم می‌گردد.

19)   متنهای مردود، ناشی از تنبلی مخاطب است.

20)   ما بحران متن نداریم، بلکه بحران مخاطب داریم.

21)   به تعداد مخاطبان عالم، متن دلبخواه داریم.

22)   نقد، توهین به شعور مخاطب است.

23)   هر مخاطبی، بزرگترین منتقد هستی است.

24)   نقد، بر ملا کردن یکی از بی‌شمار امکانات متن است.

25)   امکانات متن شما را خریداریم!

26)   متن، باز می‌کنیم!

27)   درمان بحران مخاطب، در سه سوت! تضمینی!

28)   بعد از نقد، مخاطب، اصلی‌ترین عامل برملا شدن متن است.

29)   مخاطب باید خودش احترام خودش را نگه دارد.

30)   یکی از عوامل مهم رواج شعر کوتاه، اختراع مترو و آسانسور است.

31)   هایکو، از مهمترین صادرات ژاپن است.

32)   هایکوهای گشاد شما را تنگ می‌کنیم!

33)   هایکوی ژاپنی در «ذن» ریشه دارد، هایکوی ایرانی در «زن».

34)   حداقل روزی سه بار به طبیعت بروید و هایکو بگویید.

35)   یکی بخر، دو تا ببر!

36)   به فلسفه شما عمیقاً احترام می‌گذاریم.

تزریق کرده است

تنها خروس شهر

تا لنگ ظهر خواب و خمارست

قبل از اذان مغرب

گاهی برای اهل محل جیغ می‌کشد

از مرغها هنوز

یک عده از صلابت او مست می‌شوند.

..

این روزها

هرچند ناامیدی یک حس شایع است

بسیار امیدهاست ـ بقول کتابها؛

شاید

تنها خروس شهر

یک روز اتفاق عجیبی رقم زند

و عادت قدیمی ما را بهم زند.

..

ما را خروسخوانی از یاد رفته است

عادت به جیغ کرده تمامی گوشها

ای کاش لااقل

تنها خروس شهر

دنبال پاپ خواندن و این چیزها نبود

یک جیغ تربیت شده شیک می‌کشید

یا کاش لااقل

تنها خروس شهر

یک روز بر خلاف تمامی روزها

یک «قوقولی قوقو»ی کلاسیک می‌کشید.

عامه مردم، کسانی را که در تصمیم‌گیری و اجرای امور شخصی یا جمعی از خود قدرت و جسارت نشان می‌دهند، آدمهای خایه‌دار می‌نامند. مثلاً می‌گویند: فلانی این هوا خایه دارد! و همزمان با این گفتار، حجم بیضه‌های طرف را از طریق هنرهای تجسمی بصورت زنده به نمایش می‌گذارند. حتی کار بدانجا می‌کشد که در مورد خایه‌های افراد جسور در عرصه سیاست داخلی و بین‌المللی دست به قضاوتهای تاریخی هم می‌زنند. فی المثل معروف است که صدام حسین لعین آدم خایه‌داری بوده است و عموماً در تصمیم‌گیریهای خود ازین مزیت نسبی بهره می‌گرفت و فی الواقع بجای مغز از خایه استفاده می‌کرد. گویند که قبل از اعدام، آن ملعون وصیت کرده بود که هر کدام از اعضا و جوارح او را به یکی از سیاستمداران بدهند. در این میان، خایه‌های او سهم یکی از سیاستمداران دست به عصا و محتاط ایرانی ـ خاتمی عزیز شده بود. اما از قرار معلوم، به این وصیت صدام عمل نشده و آن فرد کماکان در تصمیمات خود تردید نشان می‌دهد.

امروزه تقریباً علم ثابت کرده است که حجم بیضیتین مردان از توازن لازم برخوردار نبوده و یکی از آنها از دیگری بزرگتر است. اوایلی که این کشف مهم صورت گرفته بود، پندار دانشمندان بر این بود که بیضه بزرگتر در مردان ثابت است و چپ و راست آن در همگان مشخص و مبرهن. اما اکنون ثابت شده است که این امر در افراد مختلف، متغیر است. بعضی از افراد، بیضه راست‌شان بزرگتر است و بعضی دیگر، بیضه چپ‌شان. و بطور طبیعی، این تفاوت، سر منشاء قرائتها و تأویلات متفاوتی می‌گردد. البته، این تفاوتها در اغلب مردم آن قدر نیست که در رفتارهای اجتماعی آنان محسوس باشد. اما مسئولینی که در سیاستهای داخلی و خارجی جسورانه و با اتکا به خایه خود عمل‌ می‌کنند، گرایش آنها به پایگاه فکری چپ یا راست، وابسته به عنصر تورم بیضه در یکی از جناحین می‌باشد. بنابراین، و به احتمال بسیار، احمدی‌نژاد خایه راستش بزرگتر است و کروبی خایه چپش.

سنجش بروز و ظهور رفتارهای اجتماعی و سیاسی از طریق بزرگی و کوچکی خایه، دانشمندان مغرب زمین را به اين اندیشه انداخته است که با انجام مهندسی ژنتیک، به مهندسی سیاسی جامعه بپردازند. در کشورهای علم محوری همچون سوییس، نروژ، سوئد، کانادا و اخیراً ژاپن، عده‌ای از دانشمندان به منظور ایجاد توازن در عرصه سیاست، با جراحی بیضتین و متعادل کردن چپ و راست آنها در سیاستمداران، به متعادل کردن سیاستهای سیاسی و اجتماعی جامعه پرداخته‌ و به آرمانشهر افلاطون يك قدم و بلكه بيشتر نزديكتر شده‫اند. البته، تبحر جراحان هنوز به آن حد نرسیده است که بتوان این عمل را در کشورهای توسعه نیافته نیز به اجرا در آورد و ممکن است جراحی‌های نیندیشیده، منجر به از هم‌پاشی سیاسی در این نوع جوامع گردد. فی المثل، اگر اندازه بیضیتین از یک حد لازم، کوچکتر شود، احتمال دارد که سیاستمداران، در تصمیمات خود بیش از حد به احتیاط روی آورند و شتاب جامعه گرفته شود و روند موزون توسعه، به خواب‌آلودگی بینجامد. و یا برعکس، ممکن است با بزرگ شدن هر دو بیضه، تصمیمات بیضوی مقامات، منجر به سقوط جامعه و در افتادن آن در شیب تحولات پیش‌بینی نشده گردد. در این وضعیت، کنترل سیاستمداران با انحاء و اقسام نهادهای کنترلی نیز میسر نخواهد بود و احتمال ظهور فاشیسم و خودکامه‌گرایی دور از ذهن نیست.

با توجه به اینکه عمل توازن بیضیتین در برهه فعلی در مرحله آزمون و خطاست و نتایج اطمینان‌بخشی از آن به منصه ظهور نرسیده است، بنابراین، به احتمال بسیار، رقابت در انتخابات آتی ریاست جمهوری در ایران، همچنین مبتنی بر خایه‌دار بودن کاندیداها ـ اعم از چپ و راست ـ خواهد بود و در این میان پیش‌بینی می‌شود، اقبال عمومی به طرحها و شعارهای انتخاباتی احمدی نژاد و کروبی بیش از دیگران باشد. ذکر این نکته نیز ضروری است که این قبیل طرحها و شعارهای بیضوی (از قبیل: آوردن نفت به سفره‌ها و پرداخت یارانه پنجاه هزار تومانی)، در صورت پیروزی هر یک از این دو بزرگوار امکان تحقق عملی نخواهد یافت و در صورت تحقق نیز، طرحهایی نامتوازن و تخمی از کار در می‌آید. بنابراین، از هم‌وطنان عزیز خواهشمند است در صورت مشارکت در امر خطیر انتخابات، بجای استفاده از بیضه در انتخاب کاندیداها، از فکر و شعور خود بهره‌ بيشتري بگیرند.