... وقايع ابن محمود ...

خنجرش را در غلاف سینه‫ام جا داد

بار اول

عشق!

گفت: بايد یادتان باشد

عشق، بازی نیست

عشقبازی

کار این بازیگران نازنازی نیست.

..

خنجرش را

بار دوم

از غلاف سینه‫ام برداشت

چند سانتی آن طرف

جای خوبی کارسازی کرد

گفت:

گاه می‫باید که با عشاق

از در الطاف وارد شد

گاه می‫باید بدین منوال

دلنوازی کرد!

..

بار سوم

داشت

خنجرش را زیر شیر آب

شستشو می‫داد

گفت:

عشق، راه پاکبازان است

لاجرم باید که خنجر را

از پلیدی‫ها مبرّا کرد

بعد در آرامشی آبی

خنجرش را در غلاف سینه‫ام جا کرد!

..

با تمام احتیاط عقل

دفعهء چارم

نمی‫دانم چه وردی خواند

باز هم پای مرا در دام خود آورد

باز هم دل بود

که در این بازی بی فرجام وا می‫داد

عشق می‫خندید زیر لب

خنجرش را داشت در خونم جلا می‫داد!

آقا رضا پارسا كه مدتها بود با غزل سر آشتي نداشت، اخيراً با غزل پيوند خود را برقرار و عهد خود را استوار كرده است. في الواقع، همان طور كه كبوتر بر درخت لانه مي‫كند و عشق در قلبهاي عاري از عشق آشيانه مي‫كند و باد زلف عروسان چمن را شانه مي‫كند، غزل هم به سراغ رضاي عزيز آمده و قرار است بار ديگر افسانه عشق او را بر سر زبانها بيندازد. در همين گير و دار، عبدالحسين انصاري كه متوجه شده بود آقا رضا غزلي تازه در طبق اخلاص خويش گذاشته است، به سراغ او مي‫رود و وقتي غزلش را مي‫خواند بنا به همان حس رفاقت ازلي، به او يادآور مي‫شود كه در غزلش از قافيه «پرسپوليس» كه از قوافي بسيار ارزشمند زبان فارسي است و جاي خالي آن در هر غزلي احساس مي‫شود، چنان كه شايد و بايد استفاده ننموده است. فلذا، با همه گرفتاري ذهني و اشتغالات مهمه خودش دست بكار مي‫شود و صرفاً به منظور خدمت به زبان و ادبيات فارسي، بيتي مبتني بر قافيه مذكور از بحر ذخّار ذهن و ضمير خود بيرون مي‫آورد و آن را همچون گوهري گرانبها بر گردن غزل آقا رضا آويزان مي‫كند. و اما آن غزل مذكور:

..

حتماً خودتان بهتر از ديگران ملتفت شده‫ايد كه بيت عبدالحسين همان بيت آبي رنگي است كه بر تارك غزل آقا رضا مي‫درخشد. البته آن علامت (!) كه وسط بيت بعدي جا خوش كرده، هنوز تكليفش معلوم نيست كه از خود آقا رضا مي‫باشد و يا اين علامت نيز محصول ذهن عبدالحسين خان است.

علي ايّ حال، از آنجا كه احتمال دارد ساير دوستان پست مدرن كه در كار گفتن غزلهايي با قافيه‫هاي نفيس هستند، بر اثر گرفتاري يا هزار جور مسئوليت اجتماعي ديگر نتوانند به داد همه قوافي برسند و ممكن است يك واژه بسيار مهم از دستشان در برود يا از چشمشان بيفتد و مفهوم عدل پروري و عدالت گستري زير سؤال برود، از همين تريبون به همه جوانان غيور غزلسرا صلا در مي‫دهيم و آمادگي خود را براي تأمين كمبود هر گونه قافيهء از نظر افتاده اعلام مي‫داريم.

في المثل، در همين غزل با همه توجه و دقت آقا رضا و عبدالحسين خان، جاي خالي قافيه‫هايي همانند: تشخيص، تلبيس، پرديس، تئودوراكيس، غليس (همان شكل غليظ شده غليظ است)، ابليس و... بدجوري احساس و بلكه مشاهده مي‫شود. حالا اين چند بيت را تقديم آقا رضا مي‫كنيم تا هر جاي غزلش خواست، آنها را كارسازي و آويزان كند:

يادآوري: اشكال وزني بيت آخر كاملاً آگاهانه و شخصاً با دخالت ذوق مبسوط گوينده صورت گرفته است و ربطي به زور زدن بيخودي طبع گهربار ما ندارد.

همان طور که ادبیات مشحون از نماد و تصویر و استعاره است، سینما هم ازین قافله عقب نیست و به مدد دوربین و نگاتیو و پرده، درین باب کلی معجزه میتواند به منصه ظهور برساند. البته فیلمسازی به آن دشواری که بعضیها گمان میبرند نیست و فیلمساز شدن و کسب شهرت جهانی آنقدر راحت است که من تعجب میکنم که چرا ملت شریف ایران همگی چرا در صنعت سینما اشتغال ندارند؟ علی ایّ حال،  ما بنا به رسالت تاریخی ابن محمودی خود، برای کسانی که علاقه مند ساخت فیلمهای مخملی هستند، تعدادی نماد و تصویر حاضر و آماده جفت و جور کرده ایم که بی هیچ چشمداشت مادی و معنوی آن را در طبق اخلاص میگذاریم (که همین وبلاگ عزیز است). ما حتی اسمی هم برای این فیلم اندیشیده ایم تا خدای نکرده فیلمسازان ما دچار گرفتاری اندیشه نشوند: آمیزش و آموزش! منظور از آموزش، همان گوهر اصیل تفکر انسانی یعنی حکمت و فلسفه است و منظور از آمیزش، اختلاط عاطفی انسان با طوایف انسانی اعم از همجنس و غیر همجنس است، و ما با همه رواداری، زیاده گویی درین باب را روا نمیداریم.

..

کورنومتر. همان گونه که از اسم این آلت بر میآید، وسیله ای است برای سنجش زمان و طایفه ورزشکار بدان نیاز وافر دارند. یکی از ورزشهای باستانی که تا کنون فدراسیونی برای آن تشکیل نشده است، ورزش «بوسیدن» است که فرزندان آدم از مرد و زن از همان قدیم ندیمها بدان اشتغال موفری داشته اند. آدم برای اینکه بتواند لحظات خوش زندگی را که صرفاً همان بوسیدن طرف مقابل است، اندازه گیری نماید، بایستی حتماً یک کورنومتر بهمراه داشته باشد. بنابراین، یکی از ابزارهای لازم در صحنه های فیلمسازی مخملی، کورنومتر است.

..

شمع. وسیله ای است که انسانهای قدیم از آن برای روشنایی استفاده میکردند و در پرتو نور آن به خلق شاهکارهای متعدد میپرداختند. این وسیله، تا چندی قبل تقریباً داشت منقرض میشد که به همت دولت خدمتگزار مجدداً به چرخه زندگی ما ایرانیها وارد شده است. فلذا، هر فیلمساز شیر پاک خورده ای وظیفه دارد برای احیای این نماد کهن دست بکار شود و تا میتواند در فیلمهایش شمع روشن کند. مبادا خیال کنید شمع را باید فقط سر مزار عزیزان یا طاقچه خانه ها یا معابد متروک افروخت. فی الحال، روی داشبورد اتومبیل بهترین مکان برای افروختن شمع است. شمع معجزه یک لحظه و نماد تنهایی آدمهاست.

..

کلید. همان طور که مولانا ناصر فیض در قصیده کلیدیه خود فرموده اند، هر قفلی با کلید ویژه خودش باز میشود. اما بعضی آدمها از نعمت داشتن «شاکلید» برخورداند و میتوانند همه قفلهای کلیه درها را با یک کلید باز کنند. نمایش خصوصیات چنین آدمهایی فقط با استفاده از نماد کلید (آن هم بلند و مردانه) امکان پذیر است.

..

کفش. متأسفانه انسان نخستین کفش بپا نمیکرد. اما کشف عشق همزمان بود با اختراع کفش! به همین دلیل، ما در اصالت عشق اجداد اولیه خود (از قبیل هابیل و قابیل) قدری تردید داریم. همزمان با توسعه صنعت کفش سازی توسط بنی آدم، مفهوم عشق هم دچار گسترش روز افزونی شد. هر کفشی به هر پایی سازگار نیست و هر انسانی با یک کفش، کارش راه نمی افتد. به نظر شما، اگر آدم بخواهد زنی را نشان دهد که همزمان دل به دو مرد باخته است و از زبان تأثیرگذار تصویرهای نمادین مخملی استفاده کند، چه ابزاری بهتر از کفشهای لنگه به لنگه است؟

..

پرده. بقول سهراب سپهری خودمان: همیشه فاصله ای هست. و برای نمایش این فاصله نازک، چه چیزی بهتر از پرده؟ نه اینکه پرده پوشی کنیم، اما اگر آدم با یک مهماندار هواپیما هم بخواهد دل بدهد و قلوه تحویل بگیرد، از استعمال پرده ناگزیر خواهد بود. البته، اگر زن و مرد اجنبیه از بیتوته در زیر یک سقف بدون حضور دیگران ناگزیر گردند، احوط آن است بین آنها پرده ای حایل باشد که مفاسد دیگر امکان ظهور نیابد.

..

در سینمای مخملی نمادهایی مثل روزنامه، شراب، گل سرخ، چتر و پروانه هم قابل استعمال می باشد که به جهت پرهیز از درازه گویی، از تفصیل آن در میگذریم.

منصور واعظی دبیر شورای فرهنگ عمومی کشور از افزوده شدن 10 مناسبت جدید به‫مناسبتهای مندرج در تقویم رسمی کشور در سال 1388 خبر داد. اين ده مناسبت عبارتند از:

1)      سوم اردیبهشت همزمان با زادروز شیخ بهایی: روز معماری

2)      روز 17 خرداد : بزرگداشت حاج ملا هادی سبزواری

3)      اول آذر روزی که قانون بورس کشور به تصویب رسید: روز بورس یا بازار سرمایه

4)      روز20 فروردین شهادت مرتضی آوینی: روز هنر اسلامی

5)      روز 22 اردیبهشت زادروز شیخ مرتضی انصاری: روز فقه و زندگی

6)      اول ذیحجه روز ازدواج حضرت علی و حضرت فاطمه (ع): روز ازدواج

7)      روز 30 آذر: شب یلدا

8)      روز 18 اسفند که روز تأسیس کانونهای فرهنگی  هنری مساجد است: روز مسجد

9)      روز چهارم مرداد که اولین نماز جمعه کشور برگزار شد: روز نماز جمعه

10)   روز 13 شهریور سالروز بزرگداشت ابوریحان بیرونی: روز مردم شناسی

..

در اين ارتباط، چند پيشنهاد اساسي به استحضار ملت شريف ايران و دبير محترم شوراي فرهنگ عمومي مي‫رسد:

اول. شنبه شانزدهم اردیبهشت، سالروز تاريخ راه اندازي وبلاگ ابن محمود كه بي شك واقعه مهمي در تاريخ ادبيات طنز ايران و جهان و ساير كرات و منظومه‫هاي شمسي و قمري است روز بين‫الكهكشاني طنز نامگذاري شود.

دوم. روز 25 ارديبهشت كه قبلاً به نام روز بزرگداشت فردوسي نامگذاري شده است، با توجه به منويات بسيار مهم و گهربارما به روز ملي «مي‫باشد» تغيير نام پيدا كند.

سوم. با توجه به اينكه شب يلدا في الواقع همان شب يلداست و نه روز شب يلدا، براي بهينه سازي مصرف مناسبتها، پيشنهاد مي‫شود روز 30 آذر به دو بخش مجزا تقسيم شود. از 7 صبح تا 7 شب به يك مناسبت مهم كه برادران عزيز تشخيص مي‫دهند اختصاص يابد (مثلاً روز ملي هندوانه و تنقلات) ، و از 7 شب تا 12 شب (و هرچه بيشتر) به شب يلدا.

چهارم. روز چهارم مرداد را برادران عزيز، به مناسبت اينكه 4 مرداد امسال مصادف با جمعه است، روز نماز جمعه تعيين فرموده‫اند. در سالهاي آتي ممكن است 4 مرداد شنبه يا پنج شنبه باشد. فلذا، بهتر است اين مناسبت را شناور نمايند و هر سال از اول تا دهم خرداد هر روز كه به جمعه افتاد، روز نماز جمعه اعلام شود.

پنجم. با توجه به مفهوم عدالت‫گستري كه از مفاهيم بنيادين فكر و عمل دولت خدمتگذار است، براي آنكه اديبان محترم كشور احساس نكنند كه دولتمردان بين شعر و نثر فرق قائل هستند، همان گونه كه روز تولد استاد شهريار به عنوان روز ملي شعر تعيين شده است، روز تولد سركار خانم فاطمه رجبي با توجه به نثر درخشان و خدمات شايان توجه ايشان به ادبيات زنانه و مردانه، به عنوان روز ملي نثر انتخاب گردد. در اين روز مي‫‫توان از رييس محترم مجمع تشخيص مصلحت و سيد محمد خاتمي و آقاي كروبي كه دائماً هدف مرحمت و مهرباني خانم رجبي قرار مي‫گيرند، براي سخنراني و تجليل از نثر تأثيرگذار خانم رجبي و كلاً همه نثرهاي تأثيرگذار دعوت بعمل آورد.

ششم. چند پيشنهاد هم شما بدهيد. بلكه تقويم مناسبتها رونقي بگيرد و كار شورای فرهنگ عمومی کشور راه بيفتد و انشاءالله تا پايان خرداد ماه امسال تكليف همه روزهاي تقويمي روشن شود.

روي ديوار آغُلش

                        برّه

يادگاري نوشت با خونش:

عاقبت گرگ سرنوشتم بود.

آنکه گفته‫اند صوفیان اهل حال بوده‫اند، نه اينكه حرف نادرستی باشد، اما گروهی از ایشان یقیناً اهل ضد حال هم بوده‫اند، آن هم ضد حالهای اساسی و مرد افکن. اگر یادتان باشد، قبلاً در احوالات حاتم اصم شمه‫ای از ضد حالهای صوفیان را آورده بودیم. اینک چند فقره از ضد حالهای جنید بغدادی را نقل می‫کنیم که حالش را ببرید و راه و رسم ضد حال زدن را بیاموزید.

..

نقل است که یکی در مجلس جنید برخاست و گفت: دل کدام وقت خوش بود؟ گفت: آن وقت که دل بود! انصافاً جواب ازین سالمتر و تمیزتر سراغ دارید؟ بابا! شما روشنفکرها چرا از قدیم همه‫تان اینجوری بوده‫اید؟ مثل آدم جوابش را بده که چیزی حالیش شود! پیچاندن دیگران که کاری ندارد. آقای احمدی نژاد هم بلد است!

..

جنید هم مثل حاتم اصم از پولداران چندان خوشش نمی‫آمده و بیشتر ضد حالهای او صرف سلب آبروی این طایفه می‫شد. فی المثل اگر یکی پنج میلیون تومان نذر شما کند، با او چه رفتاری می‫کنید؟ حتماً می‫گویید خدا بیشترش کند! اما جنید که این جور آدمی نبود! یکی 500 دینار پیش جنید آورد. گفت: غیر ازین هم داری؟ گفت: دارم. گفت: بیش از آن هم خواهی؟ گفت: چرا نخواهم. گفت: پس پولت را بردار و برو که خودت بیشتر نیاز داری! خُب مرد حسابی، تو پول را بگیر و صرف امور خیریه کن و بگذار ثوابش به آن بنده خدا هم برسد! تو چکار به مشکلات معنوی مردم داری؟

..

یکروز یکی از همین پولدارها مریدی از جنید را با خود برد و چون باز می‫آمد، زنبیلی بر دوش درویش نهاده بود، پُر از انواع اشربه و اطعمه مجاز! چون جنید آن حالت را بدید، بجای اینکه بگوید دستت درد نکند، گفت: مرد حسابی! خجالت نمی‫کشی از مریدان من حمّالی می‫کشی؟ ما اگرچه مال و مکنت نداریم، اما آّبرو و حیثیت که داریم! و زنبیلش را با خواری و خفت و فحش و فضیحت پس داد. خدا می‫داند در آن قضیه، مریدان گرسنه شيخ چقدر نور معرفت در اندرون خود ملاحظه کرده‫اند!

..

یکی از جوانان بالاشهری را به طایفه صوفیان میلی افتاد. به برکت آن حالت، هزار دینار برداشت که به جنید بدهد. گفتند: این بنده خدا اهل پول گرفتن نیست. ببر تا ضایعت نکرده! جوان بر لب دجله نشست و به حساب اینکه دارد ترک دنیا می‫کند، یکی یکی آن دینارها را در آب انداخت. حکایت پیش جنید بردند که چنین کرد و چنان کرد. گفت: بیرونش کنید این مردک را که از دلش نیامد همه دینارهایش را یکجا در آب بیندازد! لابد جنید اصلاً به دلش خطور نکرده که قصد آن جوان خیر بوده و می‫خواسته عذاب ترک لذات دنیوی را با تمام گوشت و پوست و قطره به قطره و لحظه به لحظه احساس کند! آخر عزیز من! چرا مثبت فکر نمی‫کنی و همه‫اش دوست داری حال دیگران را بگیری؟

..

می‫گویند که با مریدی در بیابان داغ می‫رفت. مرید بدبخت او پیراهنش پاره بود و بر اثر تابش خورشید بدنش بسوخت و خون از وی روان شد! حالا کاری به جنبه کاملاً واقع‫گرایانه این داستان نداریم که خودش قصه جداگانه‫ای است! بیچاره مرید از زبانش در رفت که امروز چقدر هوا گرم است! شیخ نگاه عاقل اندر سفیهی درو بینداخت و او را از خود براند که اهل صحبت نیست! کسی نیست به این مؤمن بگوید اگر قرار بود مرید تو نیز مثل تو صاحب همّت باشد و بسوزد و جیکش در نیاید، پس فرقش با تو چه بود؟

..

یکی پیش جنید آمد که: ساعتی حاضر باش تا سخنی گویم! جنید هم نه گذاشت و نه برداشت و همان دم زهرش را ریخت که: بنده خدا! تو از من چیزی می‫طلبی که من سالهاست دنبال آنم. اگر می‫توانستم حاضر بشوم، پیش حق تعالی حاضر می‫شدم! انصافاً اگر کسی از شما چیزی خواست، باید اینجوری جوابش را بدهید؟ چرا شما این قدر دوست دارید سادگی و بلاهت مردم را  بروی آنها بیاورید؟

..

البته این ضدحالهای جنید بی علت هم نبوده و به نظر من علتش ضد حالهایی بوده که سروش غیب به او می‫زده و بعداً جنید تلافی‫اش را سر دیگران در آورده است. نقل است که یک بار جنید را پای درد کرد. فاتحه خواند و بر پای دمید. هاتفی آواز داد که: شرم نداری که کلام خدا را صرف کار خودت می‫کنی؟ البته بعید هم نیست که این ندای غیبی مربوط به جمعیت نظام پزشکی بغداد بوده است. آخر اگر قرار باشد همه مردم دردهایشان را با یک فاتحه درمان کنند، تکلیف این همه فارغ التحصیل دانشگاه آزاد و دولتی چه می‫شود؟

..

البته جنید در کار ضد حال زدن آن قدر استاد بود که حتی به شبلی هم رحم نمی‫کرد. نقل است که شبلی گفت: اگر در قیامت مرا مخیّر کنند که بهشت می‫خواهی یا دوزخ؟ دوزخ را برگزینم که مراد دوست در آن است! چون به جنید خبر رسید، طبق عادت معهود گفت: شبلی هنوز دهنش بوی شیر می‫دهد. اگر از من بپرسند، من چیزی را اختیار نکنم و گویم: بنده را با اختیار چکار؟

آخر مؤمن! حتماً آنکه ترا مخیّر کرده، خودش بهتر از تو می‫دانسته که بنده اختیار دارد یا نه! تو جوابش را بده و همه‫اش به فکر ضد حال زدن نباش!

..

با همه این ضد حالها، اگر پایش می‫افتاد جنید اهل حال دادن هم بود! البته بیشتر به طایفه دزدان حال می‫داد و راز این کار هنوز بر ما معلوم نشده است. یکبار دزدی را دید که بر دار آویخته‫اند. رفت و پای او را بوسه داد و گفت: خدا رحمتت کند که کار را تمام کردی و سرت را در سر آن باختی! واقعاً من نمی‫دانم این گونه تعریف کردن از دزدها، بدآموزی ندارد؟

یک بار هم دزدی به خانه او رفت و چیزی جز یک پیرهن نیافت. آن را برداشت و برفت. از قضا، فردایش جنید در بازار می‫رفت، پیراهن خود را به دست دلالی دید که می‫خواست بفروشد و خریدار ازو گواه می‫طلبید که بداند واقعاً مال اوست یا مال دزدی! جنید نزدیک رفت و گفت: من گواهی می‫دهم که از آن اوست. تا خریدار راضی شد! واقعاً توی این فقره خیلی حال به طرف داده است، البته اگر افسانه نباشد! اگر هم بخواهیم مثل خود جنید به او گیر بدهیم، باید بگوییم: ای صوفی باصفا! خجالت نمی‫کشی که هنوز پیراهنی داری که دزد آن را ببرد و بعداً با آن ژست بگيري كه آبروي دزدي را خريدم؟

فرض كنيد كه سرزمين شعر فارسي همان لي لي پوت خودمان است و حكيم عمر خيام، فيلسوف رباعي‫گوي همان حضرت گاليور. بديهي است ساير شعراي عزيزمان عبارت خواهند بود از مردم لي لي پوت كه اگر روي سر هم سوار شوند، قدشان تا قوزك پاي گاليور هم نخواهد رسيد.

اين را گفتيم كه اگر مصاحبه برادر عزيزمان ايرج زبردست را با خبرگزاري فارس خوانديد، مطلب برايتان جا بيفتد. زبردست كه تقريباً با همه بزرگان اين سرزمين و سرزمينهاي ديگر عكس برداشته است و به «خيامي ديگر» معروف است، فرموده‫اند:

پس از خيام، عطار، سنايي، مهستي گنجوي، بابا افضل كاشاني، مولوي، سعدي، ابوسعيد ابوالخير و... تا به قرن حاضر نيما و ديگران همه رباعي سروده‌اند. اما هيچ كدام نتوانسته‌اند در رباعي به قوزك پاي خيام هم برسند.

اگر سنايي و عطار و مولوي نتوانستند به قوزك پاي خيام برسند، خوشبختانه در روزگار ما ايرج زبردست نه فقط از قوزك پاي خيام رد كرده، بلكه خودش تجسم دوباره خيام است.

تا چند سال پیش، و شاید تا همین چند روز پیش، هر مؤلفی که کتابش را برای چاپ به ناشر می سپرد، اولین دغدغه اش این بود که کتابش از غلطهای نامطبوع مطبعی پاک باشد. فلذا، بر سر این قضیه بین ناشران و مؤلفان همواره یک کشاکش تمام نشدنی در جریان بود که کتاب بی غلط از کار در بیاید یا نیاید. در بین جماعت مؤلف، شاعران بیش از همه نگران غلطهای چاپی و تایپی بودند تا خدای نکرده منزلتشان در شعرشناسی و فهم اصول آن بواسطه این نوع غلطها خدشه دار نشود.

1) تاریخ کتابت شعر

تاریخ کتابت ما تاریخ خیانت به متن است. غلطهای مطبعی امروز، فرزند خلف غلطهای کتابتی دیروز هستند. و کاتبان دیروز، دست قویی در متفاوط نویسی داشتند و بنیانگذار این فن شریف، همان طایفه هستند. چیزی که در گذشته بدان «نسخه بدل» میگفتند، امروزه همان بازآفرینی متن و مشارکت در آفرینش آن است که ما ایرانیها از قدیم بدین افتخار مشعوف بودیم. ظهیر فاریابی، شاعر سُنی قرن ششم، در مدح یکی از بزرگان زمان خود که کنیه اش ابوبکر بوده است، طی رباعیی گفته است:

شاها! ز تو کار ملک و دین با نسق است

دریا ز خجالت کفت در عرق است

در عهد تو، رافضی و سنی با هم

کردند موافقت که بوبکر حق است

و یک کاتب خوش ذوق شیعی که دلش نمیخواسته بوبکر «حق» باشد، ضمن مشارکت در متن، «حق» را به «سگ» تبدیل کرده و کلی اجر و ثواب اخروی نصیبش شده است.

2) خوانش متفاوط

با ظهور نیما، عده ای فکر کردند که ازین دغدغه راحت شده اند و غلط مطبعی در شمار محسنات یک اثر قرار دارد. اما به تدریج معلوم شد که بر شعر نیمایی هم اصولی حاکم است و هر غلط تایپی نمیتواند موجه جلوه کند. خدا خیری به شاملو بدهد که جماعت شاعر را از نگرانی در آورد و از آن تاریخ، تا حدودی غلط چاپی ارج و قربش را از دست داد. با این حال، دو سه دهه طول کشید تا با ظهور شعر پست مدرن، غلط مطبعی نه فقط مایه نگرانی شاعران نباشد. بلکه خودش جزو صنایع مهم ادبی و اتفاقات زبانی محسوب گردد. در حال حاضر، یک شاعر همان قدر حق دارد در مورد شعرش نظر بدهد، که تایپیستهای جوان حق دارند. چه بسا حق یک تایپیست از حق شاعر نیز بیشتر باشد. اگر سرکار خانم یا جناب آقای تایپیست، کلمه ای را جا انداخته یا آن را به صورت دیگری نوشته، احتمالاً این بهترین وجه ممکنه ظهور مشارکت در خوانش است و چه بسا، تقدیر نانوشته شعر چنین بوده است. فلذا، بهتر است برای اینکه دچار سوء تفاهم نشویم، لفظ غلط مطبعی را عوض کنیم و آن را ازین به بعد خوانشی دگرگونه بنامیم.

3) مرگ تایپیست

با این حال، تا همین چند وقت پیش شاعرانی که هنوز در قالبهای سنتی مثل غزل زورآزمایی میکردند، نگران صحت تایپ شعرشان بودند و بعضی خودشان این وظیفه خطیر را بر گردن میگرفتند که خدای نکرده خدشه ای در شعرشان ایجاد نشود و چهار ستون محکم آن نلرزد. نقل است مولانا علیرضا قزوه، در آن روزگار که کتاب «از نخلستان تا خیابان»ش تازه به زیور طبع آراسته شده بود، برای یافتن هر غلط تایپی در کتابش یک میلیون تومان جایزه تعیین کرده بود که با قیمت آن روزگار میشد ویلایی کنار ویلای مولا خریداری کرد.

خوشبختانه این دغدغه هم این روزها با غزل پسا مدرن برطرف شده و حتب اگر تایپیست یادش برود کلمه ای را تایپ کند، خواننده فهیم آن را به حساب ذهن پست مدرن شاعر میگذارد و بر روح پر فتوح مؤلف درود میفرستد. این وضعیت را ما وضعیت «مرگ تایپیست» مینامیم. مثال:

- خدایا شکرت که شاعرم کردی

سید محمد ضیاء قاسمی/ باغهای معلق انگور، ص 34

- خیابان، دوربین، آب و قرآن، اولین برداشت

رضا علی اکبری / اتوبوس نیامدن، ص 14

- گمان کنید دارید از فرشتگان خطی

مجتبی صادقی / از دوست داشتن در تمام جهان، ص 28

- روی سرشان کاسه ای پر از ستاره

علی محمد مؤدب / الفهای غلط، ص 8

- شب است و خسته میخواند در من یک نفر دریا

علی داودی / نام تو چیست، ص 24

کتابهای همه این عزیزان را انتشارات سوره مهر اخیراً چاپ کرده، و به غیر از جناب مجتبی صادقی که ممکن است شعرش واقعاً دچار غلط مطبعی شده باشد، بقیه همه در پانویس صفحه اذعان کرده اند که غلط وزنی آگاهانه است و لازم نیست خواننده خودش را ناراحت کند و یا به تایپیست بدبخت فحش بدهد! حتی به نظرم لازم است ازین به بعد، شاعران هر کتابی را به ناشر می سپارند، در قرارداد خود بگنجانند که تایپیست محترم حق اصلاح غلطها را ندارد و همه آنها کاملاً آگاهانه و با رضا و رغبت مؤلف صورت گرفته است.

يک بوسه نیمه داغ تقديم تو باد

آواز من و کلاغ تقديم تو باد

عر عر...

نه عزیزم تو چرا کج ذهنی؟

(نوعی «سرو» قشنگ می باشد این!)

فهمیدی ای الاغ؟

            _ تقدیم تو باد!

..

با تشکر از رباعی وحید امیری